លោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង អ្នកជំនាញទស្សនវិជ្ជា បានលើកឡើងថា ការប្រៀបធៀបកូនជាមួយអ្នកដទៃ មិនមែនសុទ្ធតែជារឿងអវិជ្ជមាន ឬត្រូវហាមឃាត់ទាំងស្រុងនោះទេ ប្រសិនបើមាតាបិតា និងអ្នកអប់រំចេះប្រើប្រាស់វាឱ្យសមស្របតាមអាយុ និងបរិបទ។ ការប្រៀបធៀបគួរត្រូវបានប្រើជាខ្នាតសម្រាប់ជំរុញការរៀនសូត្រ និងអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពរបស់កុមារ មិនមែនជាឧបករណ៍សម្រាប់ដាក់សម្ពាធ បន្ទាបតម្លៃ ឬបំផ្លាញទំនុកចិត្តរបស់ពួកគេឡើយ។

ក្នុងដំណើរការចិញ្ចឹមបីបាច់ និងអប់រំកូន មាតាបិតា និងអ្នកអប់រំតែងជួបប្រទះនឹងសំណួរថា តើគួរប្រៀបធៀបកូនជាមួយអ្នកដទៃដែរឬទេ? សំណួរនេះកាន់តែមានសារៈសំខាន់ នៅក្នុងសង្គមដែលមានការប្រកួតប្រជែង និងទាមទារឱ្យមនុស្សមានសមត្ថភាពអាចវាស់វែងបាន។

លោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង បានពន្យល់ថា ការយកកូនរបស់ខ្លួនទៅប្រៀបធៀបជាមួយកូនអ្នកដទៃ មិនមែនជារឿងដែលត្រូវមើលឃើញថា «ល្អ» ឬ «អាក្រក់» ដាច់ខាតនោះទេ។ អ្វីដែលសំខាន់ គឺវិធីប្រើប្រាស់ គោលបំណង និងដំណាក់កាលអាយុរបស់កុមារ ព្រោះការប្រៀបធៀបដែលប្រើមិនត្រឹមត្រូវ អាចបំផ្លាញទំនុកចិត្តរបស់កូន ខណៈការប្រៀបធៀបប្រកបដោយការយល់ដឹង អាចជួយឱ្យកុមារស្គាល់សមត្ថភាព និងជំរុញការអភិវឌ្ឍខ្លួន។

តាមទស្សនៈចិត្តវិទ្យា ការប្រៀបធៀបកូនជាមួយអ្នកដទៃក្នុងន័យបន្ទាបតម្លៃ អាចបង្កផលប៉ះពាល់ដល់តម្លៃផ្ទាល់ខ្លួនរបស់កុមារ។ ពាក្យដូចជា «មើលកូនគេចុះ!» ឬ «ហេតុអ្វីកូនអន់ជាងគេ?» ប្រសិនបើត្រូវបាននិយាយជាញឹកញាប់ អាចធ្វើឱ្យកុមារយល់ថា តម្លៃរបស់ខ្លួនអាស្រ័យលើការប្រកួតប្រជែង និងការឈ្នះអ្នកដទៃ។

ការយល់ឃើញបែបនេះអាចនាំឱ្យកុមារបាត់បង់ទំនុកចិត្ត មានភាពថប់បារម្ភ និងមានអារម្មណ៍ថាខ្លួនមិនល្អគ្រប់គ្រាន់ នៅពេលមិនអាចឈានដល់កម្រិតរបស់អ្នកដទៃ។ ជាក់ស្តែង កុមារម្នាក់ៗមានល្បឿននៃការលូតលាស់ សមត្ថភាព និងបរិយាកាសរស់នៅខុសៗគ្នា ដូច្នេះការយកលទ្ធផលរបស់កូនម្នាក់ទៅធ្វើជាខ្នាតដាច់ខាតសម្រាប់វាស់តម្លៃកូនម្នាក់ទៀត មិនអាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីសមត្ថភាពពិតរបស់ពួកគេបានឡើយ។

លើសពីនេះ ការប្រៀបធៀបបែបអវិជ្ជមានអាចធ្វើឱ្យកុមារខិតខំដោយសារភ័យខ្លាចការស្តីបន្ទោស ឬចង់ឈ្នះអ្នកដទៃ ជាជាងការចង់រៀន និងអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន។ ការលើកទឹកចិត្តបែបនេះអាចមិនមាននិរន្តរភាព ហើយនៅពេលសម្ពាធពីខាងក្រៅបាត់បង់ ការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់កុមារក៏អាចថយចុះតាមនោះដែរ។

ហេតុនេះ មាតាបិតាគួរងាកមកប្រើ «ការប្រៀបធៀបជាមួយខ្លួនឯង» ជាចម្បង ពោលគឺប្រៀបធៀបសមត្ថភាពរបស់កូននៅថ្ងៃនេះ ជាមួយនឹងខ្លួនឯងកាលពីម្សិលមិញ។ វិធីសាស្ត្រនេះអាចជួយឱ្យកុមារមើលឃើញការរីកចម្រើនរបស់ខ្លួន និងយល់ថា សមត្ថភាពអាចអភិវឌ្ឍបានតាមរយៈការខិតខំប្រឹងប្រែង ការរៀនសូត្រ និងការអនុវត្តជាបន្តបន្ទាប់។

ឧទាហរណ៍ ប្រសិនបើកូនឃើញមិត្តភក្តិអាចដោះស្រាយលំហាត់មួយបានល្អជាងខ្លួន មាតាបិតាអាចបង្វែរការប្រៀបធៀបនោះទៅជាការរៀនសូត្រ ដោយសួរថា «តើយើងអាចរៀនបច្ចេកទេសអ្វីពីគេ ដើម្បីអភិវឌ្ឍខ្លួនបន្ថែម?» ជំនួសឱ្យការស្តីបន្ទោសថា «ហេតុអ្វីកូនមិនអាចធ្វើបានដូចគេ?»។

ការប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រនេះ អាចបំប្លែងការប្រៀបធៀបពី «សម្ពាធ» ទៅជា «ការរៀនសូត្រ» និងពី «ការប្រកួតដើម្បីឈ្នះ» ទៅជា «ការរៀនពីភាពខ្លាំងរបស់អ្នកដទៃ»។ កុមារអាចរៀនមើលអ្នកដទៃជាប្រភពនៃការបំផុសគំនិត ជាជាងមើលពួកគេជាគូប្រជែងដែលត្រូវយកឈ្នះគ្រប់ពេល។

បណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង បានបញ្ជាក់ថា ភាពខុសគ្នារវាងការប្រៀបធៀបដែលបំផ្លាញ និងការប្រៀបធៀបដែលជួយអភិវឌ្ឍ គឺស្ថិតនៅលើគោលបំណង និងដំណាក់កាលអាយុរបស់កុមារ។

សម្រាប់កុមារតូច ជាពិសេសក្នុងវ័យក្រោមប្រមាណ ១០ ទៅ ១២ ឆ្នាំ ការប្រៀបធៀបជាមួយខ្លួនឯងគួរត្រូវបានផ្តល់អាទិភាព។ មាតាបិតាគួរផ្តោតលើការកសាងគ្រឹះផ្លូវចិត្តរឹងមាំ ពង្រឹងទំនុកចិត្ត និងបង្ហាត់កូនឱ្យមើលឃើញការរីកចម្រើនរបស់ខ្លួន។ ការសួរថា «តើថ្ងៃនេះកូនធ្វើបានល្អជាងម្សិលមិញដែរឬទេ?» អាចមានប្រយោជន៍ជាងការសួរថា «តើកូនបានពិន្ទុខ្ពស់ជាងមិត្តរបស់កូនឬទេ?»។

ចំណែកកុមារដែលឈានចូលវ័យជំទង់ និងមនុស្សពេញវ័យ ចាប់ពីប្រមាណ ១៣ ឆ្នាំឡើងទៅ អាចត្រូវបានណែនាំឱ្យចេះប្រើការប្រៀបធៀបសង្គមដោយមានភាពចាស់ទុំ និងការគិតពិចារណា។ ពួកគេអាចរៀនស្វែងយល់ពីភាពខ្លាំងរបស់អ្នកដទៃ យកបទពិសោធន៍ល្អៗមកអនុវត្ត និងវាស់វែងសមត្ថភាពរបស់ខ្លួនជាមួយតម្រូវការជាក់ស្តែងក្នុងការសិក្សា ការងារ និងសង្គម។

ជារួម ការប្រៀបធៀបកូនមិនមែនជារឿងដែលត្រូវហាមឃាត់ទាំងស្រុង ឬអនុញ្ញាតដោយគ្មានព្រំដែននោះទេ។ អ្វីដែលសំខាន់ គឺមាតាបិតា និងអ្នកអប់រំត្រូវចេះប្រើប្រាស់វាឱ្យត្រឹមត្រូវ និងមានគោលបំណងច្បាស់លាស់។ កូនមិនគួរត្រូវបានប្រៀបធៀប ដើម្បីកំណត់ថាពួកគេមានតម្លៃប៉ុណ្ណានោះទេ ប៉ុន្តែសមិទ្ធផលរបស់អ្នកដទៃអាចត្រូវបានប្រើជាកញ្ចក់សម្រាប់ឱ្យកូនស្គាល់តថភាព ស្វែងរកចំណុចដែលត្រូវកែលម្អ និងជំរុញការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន។

ក្នុងនាមជាឪពុកម្តាយ និងអ្នកអប់រំ យើងមិនគួរបដិសេធ «កញ្ចក់សង្គម» ទាំងស្រុងឡើយ ប៉ុន្តែក៏មិនគួរយកកញ្ចក់នេះមកធ្វើជាឧបករណ៍បំផ្លាញសុវត្ថិភាពផ្លូវចិត្តរបស់កុមារដែរ។ កុមារត្រូវការទាំង «ភាពកក់ក្តៅក្នុងចិត្ត» ដើម្បីកសាងទំនុកចិត្ត និងធំធាត់ប្រកបដោយភាពរឹងមាំ និង «កញ្ចក់សង្គម» ដើម្បីស្គាល់តថភាព និងអភិវឌ្ឍខ្លួនឱ្យសមស្របនឹងពិភពពិត៕